Zeybekler Kimdir

aglibol
Müdavim
Müdavim
Mesajlar: 1
Kayıt: 04 Mar 2015, 14:44
İsim: Sadık Ali Eren
Cinsiyet: Bay
Memleket: Manisa
Yaşadığı Şehir: İzmir

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen aglibol » 05 Mar 2015, 13:36

Evet tartışma ortamı çok güzel öncelikle herkes daha önceki yazılanları okumuş. Tebrik ederim sizleri.
Benim kendimce akla yatan bir tezim olacak.
Öncelikle, Zeybek kelime ve tip olarak(gravür ve resimlerde) 15.yy çok sık şekilde tarih kaynaklarında yer alıyor.
Bu sebeple 15.yy irdelemek gerekir öncelikle. 15.yy Osmanlı Devleti’nin hızlı yükselişi sebebi merkezi otoritenin güçlü olması ve surların ateşli silahlarla yıkılabileceği fikri feodal düzene sahip devletlerin sonu oldu. Ve dünya anladı ki ateşli silahlar çok önemli bir savaş aleti. Hızlı bir şekilde ateşli silahlanmaya başlanıldı ve yıllar geçtikte teknoloji geliştikçe bu silahlar ister istemez bireyler arasında yaygınlaşmaya ve birbirleri üzerine güç yarışında önemli rol oynadı.

17-18yy gelindiğinde Avrupa'da sanayi devrimine girdiğinden bu ateşli silahları artık Avrupa'da çoğu ülke imal etmeye başlamıştı ve bunların ticareti daha güvenli ve hızlı olan deniz yolu ile yapılmaktaydı yani ticaret limanı olan ülkeler parası olanlar bu ateşli silahlara sahip olabiliyorlardı. Bu sebeple limana yakın olan yerdeki zenginler parasını ateşli silahlara yatırmak isteyenler daha kolay elde ediyorlardı (bu yüzyıllar Osmanlı Devletinin duraklama ve gerileme dönemine denk gelmektedir. Duraklama ve gerileme nedenlerini uzun uzun anlatmak konumuzun gereksiz uzamasına neden olur)

Şimdi bu bilgiler çerçevesinde Osmanlı devletinin liman şehirleri zengin şehirlerdir. Yani 15yy-19yy teknolojik gelişmeleri şimdikinin şartları ile karşılaştırılamaz bile. Özellikle 18yy ve 19yy Osmanlı devletinin gerileme devrinde Merkezi otorite güçsüz kalıyor yani adalet yönetim ve mali birimlere büyük bir aksama oluyor. Bu sebeple özellikle buralarda zengin bir kesim ve zenginliğe karşı bir özenme meydana geliyor. Bu zenginler(ağalar) merkezi otoritenin güçsüz olması sebebiyle küçük bir feodalizme doğru kayıyor(İstanbul payitaht olduğundan azda olsa merkezi otorite hissediliyor). İzmir-Balıkesir-Aydın-Muğla bu şehirlerdeki küçük brujuvalar yani parayı elinde bulunduranlar gerek yönetime gerek yargıya gerekse de askeriye üzerine dolaylı veya doğrudan etki ederek kendi çıkar ve kararlarını uygulatıyorlar veya uygulatmaya çalışıyorlar.
Halk çeşitli haksızlığa maruz kalıyor. Mesela köylü daha önceden devletin olan toprakları kendi ekip biçiyor devlete zamanı geldiğinde vergisini veriyordu(ikta sistemi). Zenginlere bu toprakların işletme hakkını devlet verince zenginler vergilendirmeyi ve toprak bölüştürmeyi keyiflerine göre toplamaya ve dağıtmaya başladı bunlarda haksızlığa neden oldu. Sebep bir.
Adalet, kadılar adalet dağıtırlardı ancak kadıların hem maaşları(ikta sisteminden kazanıyorlardı) hem de payitahtan kontrolleri olmayınca kadılarda kararlarında adil olamayınca halkın gözünde güvenini yitirdiler. Sebep iki.
Askerlik sistemi, bu yüzyıllarda Osmanlı savaştan savaşa koştuğundan uzun süren savaşlar sebebiyle ve çok büyük yüzölçüme sahip Osmanlı topraklarını düşününün) ulaşımın zorluğuyla askerlik can sıkmaya başladı(korktuklarını söylemiyorum 12 yıl askerlik yapanlar var askere gidenler dönmüyorlar türkülere bile konu olmuş). Sebep üç.


Bir de çok enterasan Anadolu’nun pek çok kısmını gezdim kaldım az çok gözlemleme imkanım oldu. Ege insanı hem kendi özgürlüğüne düşkün(bireysel özgürlük) hem birlikteliğe çok önem veriyor.(Örnek kuvayi milli neden önce Ege de başladı)
Yani hem ekonominin hem adaletin hem de merkezi otoritenin ve kolay silahlanmanın kaçmanın saklanmanın kolay olduğu bir coğrafyada isyan(azimli cesur zeki) edenler uzun süreler var olmuşturlar. Ve bu var oluş halk tarafından maddi manevi desteklenince bu isyan edenler(zeybekler) kendine has yaşam şekilleri oluşmuştur. (Bazı yerlerde bu tip girişimler var olmuş, asiler ancak devletin becermediği adalet ve maliye bütününe yerelde de olsa çözüm sunamamış ve kendi keyifleri ve zevkleri için hareket ettiklerinden halktan destek görememişler ve var olamamışlardır). En önemli manevi unsur halk, hem onlara maddi destek olmuşlar yeri geldiğinde kollamışlar saklamışlar erzak ve cephane taşımışlar yeri geldiğinde de kahramanlıklarını destanlaştırmışlar türküler yakmışlar çalgı çalmışlar.

enverefe
Müdavim
Müdavim
Mesajlar: 1
Kayıt: 13 Haz 2017, 17:59
İsim: Efe Karabıyıkoğlu
Cinsiyet: Bay
Memleket: Aydın
Yaşadığı Şehir: İzmir

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen enverefe » 13 Haz 2017, 18:27

blkberk yazdı:Zeybek (efelik) kültürünün ve zeybek kelimesinin Türklere has olduğunu, ama oyun figürlerinin temelinin veya başlangıcının Egeye has olduğu noktasına mı geldik?

Bir de şöyle bir soru var. Yöredeki Türk Halkı zeybek oynadığı için mi efeler zeybek oynadı? Yoksa efeler zeybek oyunlarını oynadığı için mi halk zeybek oyunlarını içselleştirdi?

Zeybek oyunu diğer halk oyunlarının aksine eğlenceli değil cesaretin ve gururun dansıdır. Bu yüzden diğer halk oyunlarından ayrıldığı gibi ben yerel halk tarafından oynandığını düşünmüyorum. Bana göre dağa çıkan efeler isyanı ve gururu temsil ettiği için oyun onlara özeldir. İleride halk bu oyunu içselleştirmiştir.


“Zeybek Kültürü ve Tarihi” sayfasına dön

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir