Zeybekler Kimdir

ressamerdinc
Baş Zeybek
Baş Zeybek
Mesajlar: 776
Kayıt: 26 Eyl 2009, 22:39
İsim: Erdinç Çolak
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
İletişim:

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen ressamerdinc » 13 Mar 2010, 12:02

Sağolasın Kadir ağabey, Kürtçe'nin Mardin tarafında da yaygın olan Kurmanci lehçesinde hızlı halaya "gowend" diyorlar.Ben de bizim "güvende" oyununun adıyla bir benzerlik kurdum evvelce ve asıl bunu paylaşmak istedim zaten.Oyun tavrı aynı olmaz ama oyun adı taşınır gidilen yere,sonuç olarak Germiyanoğulları'nın geliş yeri Malatya taraflarına dayandırılır,Osmanlılar önce Urfa Karacadağ'a,sonra batıya yöneldiler.O zamanların bir etkileşim kalıntısı olabilir diye düşünüyorum.

ressamerdinc
Baş Zeybek
Baş Zeybek
Mesajlar: 776
Kayıt: 26 Eyl 2009, 22:39
İsim: Erdinç Çolak
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
İletişim:

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen ressamerdinc » 13 Mar 2010, 12:32

blkberk yazdı:Kastamonu, Mersin, Sinop ve Konya zaten zeybek coğrafyası içerisinde. Mersin ve Konya tam etkileşime giremediği için kaşık oyunları ağırlıklı kalmış. kaşıklı zeybeğe yaklaşmışlar ama tam kaşıklı zeybek tavrı oluşmamış. Kastamonu ve Sinop biraz daha fazla etkileşime girmiş daha kaşıklı zeybeğe yaklaşmış.

Doğu Anadolu illerinde rastlanması ise askerlik, askeri olaylarla öğrenme, etkileşim, göç gibi olaylarla kültür taşınmasına bağlanabilir. Figürleri nasıl bilmiyoruz adı zeybek olup halay tavrına yakın olabilir.


Doğu Anadolu'daki "zeybek" adı taşıyan oyunlar muhakkak ki Ege'dekilere benzemiyor.Tabii ki bir etkileşim sonucudur bu yayılma...Sonuçta Türkler de Batı Anadolu'ya ulaşınca yerli kültürle etkileşim sonucu ortaya çıkmadı mı zeybek ( kesin bilinmiyor ama kanı böyle...).Bir şekilde etkileşim var ama nasıl,ne şekilde olmuş?Belki Batı Anadolu'dakinin kanıtlarına ulaşmak için geç kaldık ama Elazığ'daki,doğu illerindeki ve Gümüşhane'deki araştırılabilir diye düşünüyorum.Ne şekilde var oldu? Oraya nasıl gitti veya orada zaten var mıydı? Tarihte Türkmen oymaklarının göç seyrine bakılırsa:

Kütahya'nın Germiyanoğulları'nda Malatya ve civarından gelme olasılığı yıllardır konuşulmaktadır tarihi çevrelerde.Osmanlı Beyliği'ni kuran Kayı Karakeçililer önce Bitlis-Ahlat ve Erzurum taraflarına,Urfa Karacadağ'a gelirler.Sonra Moğol istilasının da etkisiyle batıya yönelirler.Oralarda kalanlar da az değildir.Zeybeğin tavır olarak değil ama bir oyun adı olarak Ege'ye göç edilmeden önce ortaya çıkmış olması hiç olmayacak bir ihtimal değildir diye düşündürüyor insana.

Kullanıcı avatarı
aseymen
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 1536
Kayıt: 03 Haz 2008, 22:59
İsim: Kadir F. Dansman
Cinsiyet: Bay
Memleket: Ankara
Yaşadığı Şehir: İstanbul

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen aseymen » 13 Mar 2010, 12:43

bu anlamda bu "güvende " kelimesinde ki syntax/şekilsel ilişkinin zeybeklerin kimliğine ilikin bir sohbette ihmal edilmesi gerektiğine kesine yakın inanıyorum. Şu selim sırrı zeybeklerine gelince ,benim açımdan halkbilimi içerisinde değil ,siyaset tarihi içerisinde konuşulacak bir konudur. bazen düşünürüm acaba ülkemizin her yöresinde oynandığına göre ,selim sırrı hoca esasında küffara karşı bir meydan savaşı mı kazanmıştır ,yoksa osmanlı beylerine karşı baş mı kaldırmıştır da ,böyle anadolunun dört bir yanında adıyla maruf zeybekler oynanmaktadır :)).

ben bu listedeki sarı zeybek ve selim sırrı zeybeği adıyla maruf oyunların bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. bu işin engüzel örneğide tam bir türkmen ili olan gaziantepte zeybek adıyla hiçbir oyun olmayışıdır (burada kesin konuşabiliyorum).
burada altı çizilecek hususun bizim anladığımız anlamda klasik zeybek oynanmayan yörelerde konya,kırşehir vs yörelerde belli bazı tip oyunlara "zeybek" son eki verilmiş olmasıdır.
bu anlamda daha net yargılara varabilmemiz için bu isimlendirmelere sahip oyunların görüntülerine ve müziklerine ulaşabilmemiz gerekir. birde yine üç memleketimden (evli olanlar daha evlenmemiş olanlara konuyu izah etsin lütfen: ))) biri olan ankara'daki zeybek isimlendirmeside ilginçtir,ben hiç hadi zeybek çalın dendiğine şahit olamdım küçükken ,çalın bi angara havası,seymen havası,,. Düşünmekteyim .... zeybeği tamlaması halka mı aittir,yoksa halkbilimcilere mi diye ?
PEKALA BİR KARŞI TEZ DAHA :

BENCE ZEYBEK OYUNLARI BAŞLANGIÇTA ,BANA GÖRE BELLİ BİR SINIF TARAFINDAN GELİŞTİRİLMİŞ OYUNLARDIR , YANİ BAŞLANGIÇTA ÇOBAN veya BAĞ BAHÇEDE ÇALIŞAN ADAM TARAFINDAN ORTAYA ÇIKARTILAN BİR KÜLTÜR DEĞİLDİR.

Sevgili arkadaşlar ısrarla sonuçtan başa (tümdengelim) gelmeye çalışıyorsunuz ki, bu metodun bu vakaya uygulanamayacağını idda ediyorum , böyle yapan araştırmacıların hatalı davrandığını iddia ediyorum .

İşi en baştan alıp günümüze getirmemiz lazım, aksi takdirde bütün tezlerinizi celali isyanları sonucunda , "robin hood " un türk versiyonu yörüklerin dağa çıkmasıyla başlatırsınız ki ; işleri savaşmak olmayan bu insanların birdenbire "ÜBERSOLDAT" süper savaşçılara dönüşmesini, birçok savaşta Osmanlı sipahilerini ,sonra düzenli ordu birliklerini telef etmesini hiçbiriniz hiçbir diyalektikle açıklayamazsınız. Burada yörük kelimesinin altını çiziyorum .
Koç gibi meydanlarda dönenlerdeniz
Biz vatan uğruna ölenlerdeniz

ressamerdinc
Baş Zeybek
Baş Zeybek
Mesajlar: 776
Kayıt: 26 Eyl 2009, 22:39
İsim: Erdinç Çolak
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
İletişim:

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen ressamerdinc » 13 Mar 2010, 13:01

Ayrıca konuyla ilgisi yok ama Kadir ağabey,yazmadan geçemeyeceğim. "HARKUŞTA" "HARKUŞTE" adlı oyunun tavrıyla ilgili bilgin var mı? Teatral bir halk oyunu mu?Hani hayvan taklidine,savaşa dayalı bir şey? Mardin'de kaldığım zamanlar öğrencilerimden biraz Kürtçe ve Arapça öğrenme fırsatım oldu.
Yörede konuşulan lehçede:

Har : yedi
Kuşt : öldürdü

Sondaki -e,-a eki bildirme ekidir ve insan adlarından yer adlarına kadar her yerde,bir şeyin adı olmuş her kelimede kullanılır.

HARKUŞTE ya da HARKUŞTA : yedi , öldürdü gibi bir anlama geliyor.Bingöl'deki kartalları canlandıran oyun gibiyse böyle bir adlandırma yapılmış olabilir.

Kullanıcı avatarı
aseymen
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 1536
Kayıt: 03 Haz 2008, 22:59
İsim: Kadir F. Dansman
Cinsiyet: Bay
Memleket: Ankara
Yaşadığı Şehir: İstanbul

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen aseymen » 13 Mar 2010, 15:01

Şal şepik yöresinde harkuşta ,döğüş oyununun genel adıdır. esas olarak kökü çok eskiye dayanan aşiret savaşını anlatır . van'da hırhır ,siirt te karakıştani ve harkuşta ,muşta harkuşta, şal şepik yöresi olmamakla birlikte diyarbakırda çapik (el vurma manasında) isimlerle anılır.
ençok tanınan bitlis versiyonundan bahsedecek olursak bazı halkbilimcilerin (??!!!) bitlis zeybeği dediği melafani ile başlar, mutki,rok, pappuri (sadece düz halay olark oynana versiyonuda vardır) ve harkuştayla tamamlanır.
eğer seyretmek istersen şu sitemizdede bulunan 2003 yılı kültür bakanlığı mahalli dernekler yarışmasındaki bitlis ekibini seyretmeni öneriririm.
bingölün ün kartal oyunu diyarbakırın gupguri(kurt kuzu) ve siirtin (isminden emin değilim şeyhani veya türkani olabilir,çok uzun zaman oldu ) oyunlarıyla eşleşir.
Koç gibi meydanlarda dönenlerdeniz
Biz vatan uğruna ölenlerdeniz

Kullanıcı avatarı
Efe
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 3321
Kayıt: 28 Mar 2008, 18:54
İsim: Cem Bostan
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
Yaşadığı Şehir: Balıkesir

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen Efe » 17 Nis 2010, 22:46

Halil Dural'ın orjinal ismi "19. - 20. Asır Efeleri / Ödemiş Tarihinde Zeybek" adlı kitabı, Sabri Yetkin tarafından düzenlenerek "Bize Derler Çakırca - 19. ve 20. Yüzyılda Ege'de Efeler" ismiyle yayınlanmıştı. O kitabın 28. sayfasında Çakırcalı Ahmet Efe'nin Osmanlı - Rus harbinde bayraktar olup gönüllü asker topladığı yazıyor. Bu bilgilerin devamında aşağıdaki cümleler yer almış;
Birinci zeybek taburu on beş gün sonra yollardan Tire, Bayındır, Torblı ve İzmir'den birçok gönüllü alarak alay halinde İzmir'den Sultaniye Vapuruna bindiler. Artık bu zeybeklere vapurda "Aydın Efeleri" denilmeye başlamıştı. Çünkü gönüllülerin elbiseleri mahalli kısa dizlikler ve bellerinde birer arşın uzunluğunda bıçaklar, bacakalrında tozlukları ile hepsi "Cezayir leventlerine" benziyorlardı.


Leventlerle zeybekler arasındaki ilişkiyi derinleştirmekte fayda var.

karagoz88
Müdavim
Müdavim
Mesajlar: 2
Kayıt: 20 Şub 2010, 21:31
İsim: samet kozanoglu
Cinsiyet: Bay

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen karagoz88 » 16 Kas 2010, 00:26

bahsettıgın kıtabın e book tarzı bı dokumanı varmı acaba okumak ısterım varsa yardımcı olursan sevınırım

Kullanıcı avatarı
fes17
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 654
Kayıt: 27 Ağu 2009, 09:52
İsim: Hüseyin Armutoğlu
Cinsiyet: Bay
Memleket: Çanakkale
Yaşadığı Şehir: Çanakkale
Oynadığınız Ekip: Ç.Kale Belediye S.K.

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen fes17 » 22 Eyl 2011, 13:03

Efe yazdı:Halil Dural'ın orjinal ismi "19. - 20. Asır Efeleri / Ödemiş Tarihinde Zeybek" adlı kitabı, Sabri Yetkin tarafından düzenlenerek "Bize Derler Çakırca - 19. ve 20. Yüzyılda Ege'de Efeler" ismiyle yayınlanmıştı. O kitabın 28. sayfasında Çakırcalı Ahmet Efe'nin Osmanlı - Rus harbinde bayraktar olup gönüllü asker topladığı yazıyor. Bu bilgilerin devamında aşağıdaki cümleler yer almış;
Birinci zeybek taburu on beş gün sonra yollardan Tire, Bayındır, Torblı ve İzmir'den birçok gönüllü alarak alay halinde İzmir'den Sultaniye Vapuruna bindiler. Artık bu zeybeklere vapurda "Aydın Efeleri" denilmeye başlamıştı. Çünkü gönüllülerin elbiseleri mahalli kısa dizlikler ve bellerinde birer arşın uzunluğunda bıçaklar, bacakalrında tozlukları ile hepsi "Cezayir leventlerine" benziyorlardı.


Leventlerle zeybekler arasındaki ilişkiyi derinleştirmekte fayda var.



Osmanlı donanmasında hizmet gören askerî sınıf. Türkçe, Farsça ve İtalyancada ayrı ayrı manalara gelen kelime aslen İtalyanca olup, levantino “doğulu” anlamına gelir. Venedik’e göre doğulu asker. Farsça, nefsin arzû ve isteklerine uyan. Türkçede ise, tekil olarak; “delikanlı, boyluposlu, yiğit, çevik” demektir. Levendat şeklindeki çoğulunda, kara ve deniz askerleri ifade edilir.

Deniz ve kara leventleri olmak üzere iki kısımdır.

Deniz leventleri: On altıncı asırda Akdeniz’de gemileri ile faaliyette bulunan gözüpek, güçlü kuvvetli Türk denizcileri. Bunlar 17’şer oturaklı gemileri ile, Rumlalarla meskûn Livadiye sahillerini vurup, bol ganîmet ile dönerlerdi. Leventler, Osmanlı Devleti hizmetine girmelerinden sonra, bulundukları yerin disiplini ve nizamını sağlar, donanma sefere çıktığı zaman, asker olarak sefere katılırlardı. Bunlar, Levent-i Türkî ve Levent-i Rûmî diye ikiye ayrılır. “Levanda”adını taşıyan Rum leventleri, adalardan toplanırdı. Bunlar, daha sonra hizmette hıyanette bulunduklarından tasfiye edildiler. Türk leventleri timarlı olup, sahil memleketlerindeki Türklerden alınırlardı. Türk leventleri ile Rum leventlerinin kıyafetleri farklı idi. Türk leventleri, berate denilen kırmızı başlık, kollu beyaz gömlek ve kırmızı renkli, kenarları siyah harçlı bir yelek ile kırmızı şalvar giyer, bellerine sarı kuşak sararlardı. Rum leventleri de kenarları sarı harçlı mavi bir yelek, beyaz şalvar giyer, bellerine kuşak sararlardı; bellerinde ve başlarında mavili beyazlı kuşak ve sarık bulunurdu. Ayrıca Türk ve Rum leventleri bütün bedenlerini örten kenar dikişleri kırmızı harçla çevrili, başlıklı bir yağmurluk giyerler, bellerinde bıçak bulundururlardı. Kılıç, mızrak, uzun namlulu tüfek ve tabanca da taşırlardı. Rum leventleri, daha çok kürekli çektirilerde kullanılırdı.
Kara leventleri: Osmanlılarda donanma leventlerinden ayrı olarak vezir ve beylerbeyi maiyetlerinde süvarî görevi yapan sınıf. Bunlara kapılı-levent de denilirdi. Leventlerin mensub oldukları vezir veya beylerbeyi azledilince, bunlar bir yere kapılanıncaya kadar, başıboş bir halde dolaşdıkları için bunlara “kapısız levent” denirdi. Kapısız leventlerin zamanla çoğalması ve Anadolu’da eşkıyalığa başlamaları üzerine, bu teşkilat bozuldu.

Anadolu’daki isyanlara karıştılar. 1776’da çıkarılan son fermanla varlıkları kesin olarak ortadan kaldırıldı.
Dur yolcu gelip bilmeden bastığın bu toprak bir devrin battığı yerdir

Eğilde kulak ver bu sessiz yığın bir vatan kalbinin attığı yerdir


“Zeybek Kültürü ve Tarihi” sayfasına dön

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir