Zeybekler Kimdir

Kullanıcı avatarı
Efe
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 3321
Kayıt: 28 Mar 2008, 18:54
İsim: Cem Bostan
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
Yaşadığı Şehir: Balıkesir

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen Efe » 12 Mar 2010, 11:17

Zeybekler, halkın içinden çıkmadı mı? O halde dağa çıkmadan önce de bu kültürü biliyorlardı. Dağa çıktıktan sonra da bi şekilde sürdürdüler.

Aslında bu oyunları çobanda biliyordu, köydeki muhtar da biliyordu, köydeki sıradan bir insanda. Ama ne var ki o dönem düğünlerde ki en büyük ağırlık efelerdeydi. Halkın gözüde efelerin ve zeybeklerinin üstünde olmayacak mı?

O halde çobanın oyunu mu dikkatle izlenir, zeybeklerin oyunu mu?

efe_8807
Müdavim
Müdavim
Mesajlar: 18
Kayıt: 19 Eki 2009, 10:14
İsim: Murat Kurtboğan
Cinsiyet: Bay

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen efe_8807 » 12 Mar 2010, 14:12

Efe yazdı:Zeybekler, halkın içinden çıkmadı mı? O halde dağa çıkmadan önce de bu kültürü biliyorlardı. Dağa çıktıktan sonra da bi şekilde sürdürdüler.

Aslında bu oyunları çobanda biliyordu, köydeki muhtar da biliyordu, köydeki sıradan bir insanda. Ama ne var ki o dönem düğünlerde ki en büyük ağırlık efelerdeydi. Halkın gözüde efelerin ve zeybeklerinin üstünde olmayacak mı?

O halde çobanın oyunu mu dikkatle izlenir, zeybeklerin oyunu mu?


Aynen katılıyorum.Kerimoğlu Eyüp Efede normal bir insan gibi yaşamını sürdürüken gittiği bir düğünde zeybek oynamak istediğinde oradaki kahyanın "Bu kadar büyük dururken senin zeybek oynaman yakışmaz" demesi üzerine çıkan kavga sonrası dağa çıkmadımı? Demekki zeybek oyunu o devirde herkez biliyordu.Ama töreden veya saygıdan ötürü sadece ağır kişiler oynuyordu diyelim.
Zalime merhamet,Mazluma ihanettir

blkberk
Zeybek
Zeybek
Mesajlar: 414
Kayıt: 18 Ağu 2009, 23:52
İsim: Berkan Karagöz
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
Yaşadığı Şehir: Tokat

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen blkberk » 12 Mar 2010, 17:22

Batı Karadenizde de zeybek karakterli oyunların bulunması yani aslında daha çok kaşıklı zeybek karakterli oyunların bulunması, İç-Ege yöresi (İçbatı Anadolu) ile buradaki Yörük-Türkmen aşiretlerinin etkileşimi nedeniyle olmuş olabilir. Batı Karadeniz yöresinde 1290 yılından itibaren Candaroğulları veya İsfendiyaroğulları olarak bilinen Türkmen beyliği hüküm sürmüştür ve bölgenin ahalisi Türkmen-Yörük kökenlidir. Osmanlı, Karasi, Saruhan, Germiyan gibi beylikler ve halkıyla da kan bağı ve köken bağı bulunmaktadır. Ayrıca zaten Anadoluya gelen Yörük-Türkmenlerde kaşıklı oyunlar baskın formlardır.

Batı Anadolu'ya dağılan Türkmenlerin çoğunun kökeni Danişmentlilere yani Kızılırmak çanağı dediğimiz bölgeye dayanır (Çorum-Tokat-Amasya-Samsun-Sivas vs.). Danişmet devletinin yıkılmasıyla gruplar halinde Batı Anadoluya dağılmışlardır. Bir kısmı Menteşe yöresine gidip Menteşeoğulları, bir kısmı İzmir çevresine gidip Aydınoğulları, bir kısmı Misya yöresine gidip, Karasiyi, bir kısmı Osmanlıyı, bir kısmı Hamitoğullarını, birkısmı Candaroğulları (Teke) gibi beylikleri oluşturmuşlardır.

Beyliklerle beraber Batı Anadolu'da Türk nüfusu arttığına göre, 1290 lı yıllardan itibaren Türkler arasında zeybek kültürü oluşmaya başladı. 1400 lü yıllarla beraber zeybek oyunları tam yaygınlaşmış olmalı.

Bu dönemlerde (1250-1400 arası) Egenin kıyı sahillerinde ve önemli yerlerinde daha hala Rumlar oturmaktadır ve çoğunluktadır. Muğla, Aydın, Biga, Karesi, Bergama, Saruhan gibi beylik merkezleri Ege kıyısında değil hep daha içerlerde kurulmuştur.

Kullanıcı avatarı
Efe
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 3321
Kayıt: 28 Mar 2008, 18:54
İsim: Cem Bostan
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
Yaşadığı Şehir: Balıkesir

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen Efe » 12 Mar 2010, 20:06

Aynen katılıyorum.Kerimoğlu Eyüp Efede normal bir insan gibi yaşamını sürdürüken gittiği bir düğünde zeybek oynamak istediğinde oradaki kahyanın "Bu kadar büyük dururken senin zeybek oynaman yakışmaz" demesi üzerine çıkan kavga sonrası dağa çıkmadımı? Demekki zeybek oyunu o devirde herkez biliyordu.Ama töreden veya saygıdan ötürü sadece ağır kişiler oynuyordu diyelim.


zamanla zeybeklerin toplumdaki kimlikleri güç kazandıkça, bu oyunu onlardan başka kimse oynayamaz hale gelmiş olabilir. Ya da oynasalar bile, akılda kalıcı olanlar zeybeklerin oynadıklarıdır, çünkü o dönemde onlar ön plandadır.

Kaldı ki bu böyle olmasaymış, şu anda yaşayan bir zeybek kalmadığına göre, bu oyunlar hala köyde oynanmazdı.

ressamerdinc
Baş Zeybek
Baş Zeybek
Mesajlar: 776
Kayıt: 26 Eyl 2009, 22:39
İsim: Erdinç Çolak
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
İletişim:

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen ressamerdinc » 13 Mar 2010, 01:12

İnternette dolaşırken şu yazı ilgimi çekti arkadaşlar,yazı Elazığ yöresi halk oyunları ile ilgili bir tanıtım yazısı ve yörede "zeybek (oralıların ifadesi ile "zöbek") oyunundan bahsediyor.İlgimi çekti ve tartışmaya değişik bir yön vermesi açısından paylaşmak istedim.Yazının linkini de aşağıya ekledim bakmak isteyenler için.Eğer Elazığlı olan veya ora kültürünü iyi bilen varsa üyelerimizden bizi aydınlatsın.Eğer hal böyleyse tartışmamız farklı bir boyuta da kayabilir.Yazı şöyle:

Bu bölgede taşradan gelme ve içerden doğma olarak pek çeşitli oyunlar vardır: Üç Ayak, Horum, Tamzara, Çayda Çıra, Halay, Avreş Oyunları, Zeybek, Şeve Kırma vs. Bunlardan Horum adı Horüm de telâffuz olunur. (Horum; güvercin.)

Tamzara'dan başka bir de Arapkir Tamzarası ayrıca Delilo, Çayda Çıra, Kol Oyunu da vardır. İçinde hamur yoğurma ve yün iğirme gibi taklitleri bulunan Leli-Aşo Oyunu, Mısrî Oyunu hatta Karadeniz ve Erzurum oyunları, ayrıca Zeybek oyunu da vardır. Onlar Zeybeğe "Zöbek" diyorlar. "Bizim zöbek başkadır" ifadesinde geçtiği üzere. Şöyle bir oyun faslı olabiliyor: Hori veya Horum, Mısrî, Tamzara, Arapkir Tamzarası, Halay. Sonuncunun üç ayrı kısmı vardır. Elazığ'ın Palu, Karakoçan, Genç dolaylarında Lorke, Govent, Tek Ayak, Maden'de Rumtiki, Lorke, Halay, Beş Parmak, Üç Ayak, Karşılama, Ben Bir Kavak Olaydım gibi oyunlar oynanır.

Deve oyunu gibi temsilî başka bir oyun da şudur. Bir erkeğin başına yazma sarılarak kadın kılığına sokulur ve bir masada oturtulur. Bir erkek gelip kadına sataşır, ona türlü sırnaşıklıkta bulunur. Bıçak çeker, kadını tabancayla tehdit eder, para etmez. Nihayet "Seni alacağım" der. O zaman kadın razı olur. Kalkar ve oynarlar. Bazen Sarı Zeybek çalınır ve erkek yalnız başına bıçakla oynar. Bazen de erkek kadını parayla kandırır. O zaman kadın oturduğu yerde diz çökerek havanın temposuna uymak suretiyle erkeğe iştirak eder. Kimi de kadın rolünü oynayan erkekle öbürü ayağa kalkıp birlikte oynarlar.



http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Genel ... 3DA2B1A6EC

ressamerdinc
Baş Zeybek
Baş Zeybek
Mesajlar: 776
Kayıt: 26 Eyl 2009, 22:39
İsim: Erdinç Çolak
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
İletişim:

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen ressamerdinc » 13 Mar 2010, 02:02

BATI ANADOLU DIŞINDA ZEYBEK RASTLANAN YÖRELER

Oyun listelerini kısaltarak verdim.uzun hallerini ve illere göre dağılımı incelemek isteyenler:

http://www.forumel.biz/turk-halk-dansla ... ari-6.html

sitesine bakabilirler.Doğu illerinde "güvende" adlı oyuna rastlanması da kültürel bağlantı kurma açısından dikkat çekici geldi ve siyah olarak vurgulamak istedim.

ELAZIĞ OYUN REPERTUARINDA ZEYBEK
- Erkek, Kadın, Karma.
Bıçak - Erkek, Çift.
Cezayir -Çayda çıra -Kadın, Erkek, Karma, Tek - Toplu.
Dik halay - Halay, Kadın, Erkek. Karma.
Keban Çiftetellisi-
Kılıç Kalkan - Erkek, Çift - Toplu.
Kolbastı havası -
Köçekçe - Erkek, Tek - Toplu.
Küdük Karza -
Sarı zeybek - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.Sünsün -
Şeve kırmak -
Tamzara - Halay, Erkek, Kadın.
Üçayak - Halay - Kadın, Erkek.
Yar oyunu - (Keban) -
Yayık - Temsili - Taklitli, Kadın, dört kişi.
Yayla barı - Bar, Kadın, Erkek, Karma.
Yavuz - (Keban) -
Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Zöbek -


GÜMÜŞHANE HALK OYUNLARI REPERTUARINDA ZEYBEK

OYUNLARIN ÇALGILARI
Meydanlarda ve Kapalı Yerlerde: Kemençe, Tef, Armonika, Klarnet.

Bayburt Barı - (Bayburt) -
Güzeller barı - (Bak. Nâri).
Hanım barı - (Bayburt) - Bar, Kadın.
Karahisar horonu - (Bak. Efeler).
Kasap -
Kaydırma - (Kelkit).
Koççari - (Kelkit) - Bar. Erkek, Kadın.
Köroğlu Zeybeği -Kutkut barı - (Bayburt) - Bar. Erkek.
Kürdün kızı -
Kürt kızı -
Mehmet Turhan Barı -

İÇEL YÖRESİ REPERTUARINDA ZEYBEK

Köroğlu- Erkek, Tek - Toplu. Türkülü. Mengi - (Bak. Eski Mengi)
Oğlan adın Hüseyin - (Silifke > - Kaşık oyunu - Erkek, Tek - Toplu.
Portakalım Tekerlendi - (Silifke) - Kaşık oyunu, Kaşıkiı, Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Portakal Zeybeği - (Bak. Portakalım Tekerlendi)
Sallama - (Silifke) - Kaşık oyunu, Erkek, Tek - Toplu.
Silifkenin Yoğurdu - (Silifke) Kaşık oyunu, Erkek, Kadın, Tek-Toplu.
Silifke Zeybeği. . (Silifke) - Kaşıkiı Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Tek Zeybek - (Silifke) - Kaşıklı Zeybek, Erkek, Tek.

Timbilli - (Silifke)

KASTAMONU REPERTUARINDA ZEYBEK

Oturak havası -
Rakı içtim -
Selim Sırrı Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü.
Topal koşma - Tek - Toplu -
Yarım çıtırdak - Kadın, Tek - Toplu.


KIRŞEHİR HALK OYUNLARI ARASINDA ZEYBEK
Narini-
Sekmen halayı - Halay, Erkek.
Selim Sırrı zeybeği - Zeybek, Erkek Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek Tek - Toplu, Türkülü
Sinsin - Erkek - Toplu, meydan ateşi etrafında cambaz halinde oynanan oyun.
Sivik -
Üçayak - Halay, Erkek. Zamak -
Zeybek Osman - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu. Zubo -

KONYA HALK OYUNLARINDA ZEYBEK

Aslan mustafa - Kaşık oyunu, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü
Dermende zeybeği -Develi -
Düz oyun
Yerli oyun -
Zamah -
Zambak -
Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Zıbek - Erkek, Tek - Toplu.


MUŞ YÖRESİ HALK OYUNLARINDA ZEYBEK

Güvende -Hakuşta - (Bak. Alkuşta).
Hançer bıçak - Erkek, çift.
Harkoşte - (Bak. Alkuşta).
Harkuşta - (Bak. Alkuşta).
Karşılama - Erkek. Kadın. Çift - Toplu.
Tek oyun -
Tello -
Yalkuşta - (Bak. Alkuşta).
Yarkuşta - (Bak. Alkuşta).
Zeybek - Erkek. Tek - Toplu.

SİNOP YÖRESİNDE

Kargı oyunu -
Kasnakçı oyunu -
Ninnannay -
Selim Sırrı Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü.
Sinsin - Ateş oyunu - Erkek, Toplu, meydan ateşi etrafında çember halinde oynanan oyun.

VAN YÖRESİ

Güven - Halay, Erkek
Güveng -
Güvende -
Havasor - Halay, Erkek.
Hırhır - Halay, Erkek.
Hüeyli -
Hoşbikzik - (Bak. Altın yüzük)
Karşılama - Erkek, Kadın, Çift - Toplu.
Kersi -
Yar güzel - Halay, Erkek.
Yarkıştan -
Yeni kapının üstü -
Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.

blkberk
Zeybek
Zeybek
Mesajlar: 414
Kayıt: 18 Ağu 2009, 23:52
İsim: Berkan Karagöz
Cinsiyet: Bay
Memleket: Balıkesir
Yaşadığı Şehir: Tokat

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen blkberk » 13 Mar 2010, 10:27

Kastamonu, Mersin, Sinop ve Konya zaten zeybek coğrafyası içerisinde. Mersin ve Konya tam etkileşime giremediği için kaşık oyunları ağırlıklı kalmış. kaşıklı zeybeğe yaklaşmışlar ama tam kaşıklı zeybek tavrı oluşmamış. Kastamonu ve Sinop biraz daha fazla etkileşime girmiş daha kaşıklı zeybeğe yaklaşmış.

Doğu Anadolu illerinde rastlanması ise askerlik, askeri olaylarla öğrenme, etkileşim, göç gibi olaylarla kültür taşınmasına bağlanabilir. Figürleri nasıl bilmiyoruz adı zeybek olup halay tavrına yakın olabilir.

Kullanıcı avatarı
aseymen
Yönetici
Yönetici
Mesajlar: 1536
Kayıt: 03 Haz 2008, 22:59
İsim: Kadir F. Dansman
Cinsiyet: Bay
Memleket: Ankara
Yaşadığı Şehir: İstanbul

Re: ZEYBEKLER KİMDİR

Mesajgönderen aseymen » 13 Mar 2010, 11:46

ressamerdinc yazdı:BATI ANADOLU DIŞINDA ZEYBEK RASTLANAN YÖRELER

Oyun listelerini kısaltarak verdim.uzun hallerini ve illere göre dağılımı incelemek isteyenler:

http://www.forumel.biz/turk-halk-dansla ... ari-6.html

sitesine bakabilirler.Doğu illerinde "güvende" adlı oyuna rastlanması da kültürel bağlantı kurma açısından dikkat çekici geldi ve siyah olarak vurgulamak istedim.

ELAZIĞ OYUN REPERTUARINDA ZEYBEK

Cezayir -
Kılıç Kalkan - Erkek, Çift - Toplu.-
Sarı zeybek - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
[b]Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Zöbek -


GÜMÜŞHANE HALK OYUNLARI REPERTUARINDA ZEYBEK

OYUNLARIN ÇALGILARI
Meydanlarda ve Kapalı Yerlerde: Kemençe, Tef, Armonika, Klarnet.

Köroğlu Zeybeği -

İÇEL YÖRESİ REPERTUARINDA ZEYBEK

Köroğlu- Erkek, Tek - Toplu. Türkülü. Mengi - (Bak. Eski Mengi)
Oğlan adın Hüseyin - (Silifke > - Kaşık oyunu - Erkek, Tek - Toplu.
Portakalım Tekerlendi - (Silifke) - Kaşık oyunu, Kaşıkiı, Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Portakal Zeybeği - (Bak. Portakalım Tekerlendi)
Sallama - (Silifke) - Kaşık oyunu, Erkek, Tek - Toplu.
Silifkenin Yoğurdu - (Silifke) Kaşık oyunu, Erkek, Kadın, Tek-Toplu.
Silifke Zeybeği. . (Silifke) - Kaşıkiı Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Tek Zeybek - (Silifke) - Kaşıklı Zeybek, Erkek, Tek.

Timbilli - (Silifke)

KASTAMONU REPERTUARINDA ZEYBEK

Oturak havası -
Rakı içtim -
Selim Sırrı Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü.
Topal koşma - Tek - Toplu -
Yarım çıtırdak - Kadın, Tek - Toplu.


KIRŞEHİR HALK OYUNLARI ARASINDA ZEYBEK

Selim Sırrı zeybeği - Zeybek, Erkek Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek Tek - Toplu, Türkülü
Sinsin - Erkek - Toplu, meydan ateşi etrafında cambaz halinde oynanan oyun.
Sivik -
Üçayak - Halay, Erkek. Zamak -
Zeybek Osman - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu. Zubo -

KONYA HALK OYUNLARINDA ZEYBEK

Aslan mustafa - Kaşık oyunu, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü
Dermende zeybeği -Develi -
Düz oyun
Yerli oyun -
Zamah -
Zambak -
Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.
Zıbek - Erkek, Tek - Toplu.


MUŞ YÖRESİ HALK OYUNLARINDA ZEYBEK

Güvende -Hakuşta - (Bak. Alkuşta).
Hançer bıçak - Erkek, çift.
Harkoşte - (Bak. Alkuşta).
Harkuşta - (Bak. Alkuşta).
Karşılama - Erkek. Kadın. Çift - Toplu.
Yalkuşta - (Bak. Alkuşta).
Yarkuşta - (Bak. Alkuşta).
Zeybek - Erkek. Tek - Toplu.

SİNOP YÖRESİNDE

Kargı oyunu -
Kasnakçı oyunu -
Ninnannay -
Selim Sırrı Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu.
Sepetçioğlu Zeybeği - Zeybek, Erkek, Tek - Toplu, Türkülü.
Sinsin - Ateş oyunu - Erkek, Toplu, meydan ateşi etrafında çember halinde oynanan oyun.

VAN YÖRESİ

Güven - Halay, Erkek
Güveng -
Güvende -

Zeybek - Erkek, Tek - Toplu.



sevgili erdinç
Mardinde kaldığını söylemiştin oradan duymuş olman lazım,kürtçenin hakim dil olduğu coğrafyada müzisyenler gewende/gowende olarak adlandırılır. bende o yüzden güvende oyununun kökünün "güvende olmak" köküne yaslayan araştırmaların halkbilimini etimolojik açıdan biraz fazla zorladığını düşünmüşümdür(en nazik ifadesi bu olsa gerektir).
malazgirt savaşından evvel anadoluya yerleşen türklerin önemli bir kısmı bugünkü iran üzerinden türkiyeye gelmiş olup kürtçede köken olarak farsi bir dildir.

ayrıca yine kürtçeninde hangi lehçesinde olduğuna emin değilim "gowend" kelimesinin birlikte koşmak ,halay manasına geldiğini okumuştum.
halay yöresinde Gaziantepin doğusunda kalan bölgelerde ,ağır gövenk,gowend,güftan şeklinde oyun isimlerine sıkça rastlarız. Bu listede güvende ve benzeri çağrışımlarla gördüğün isimler yukarıda söylediğim oyunlardır ,bu listeyi hazırlayan abilerimiz,olasıdır ki,tarihin bir yerinde benimde hocam veya feyz aldığım birileri olmuş olabilirler ,sanırım kürtçeyle türkçe arasında(bilinçli veya bilinçsiz) bir benzerlik kurmak üzere isimler böyle yazılmış olabilir. Kendimi bir halay yöresi uzmanı gibi göstermek istemiyorum (zaten değilim),enazından benim bilgim ve tecrübem bu yönde diyelim. harkuşta oyununu oyun esnasında el vurulması nedeniye alkış filiyle ilintilendirerek "alkışta" diye isimlendirmekte böyle bir zihniyetin tezahürü olsa gerektir. (erdinçcim okuyanları yormamak için iletindeki konuyla alaksız oyunları kopyalarken sildim)Devam edecek
Koç gibi meydanlarda dönenlerdeniz
Biz vatan uğruna ölenlerdeniz


“Zeybek Kültürü ve Tarihi” sayfasına dön

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyen kullanıcılar: Hiç bir kayıtlı kullanıcı yok ve 0 misafir